Eskiden kültürümüzde
ne güzel adetler, gelenekler ve görenekler vardı. Şimdilerde ise büyük bir
yozlaşma ve bozulmaya şahit oluyoruz. Ne yazık ki geçmişin o güvenilir, nezaket
sahibi beyefendileri ve hanımefendileri tek tek aramızdan ayrılıyor.
Elbette geçmişte
yaşayan herkes mükemmel, bugün yaşayan herkes kötü değildir. Her çağda iyiler
de kötüler de var olmuştur.
Asıl mesele şudur:
Biz bugün çocuğumuza hedef olarak neyi gösteriyoruz? Başarıyı hangi ölçüyle
tarttırıyoruz? Onların gönül hanesine hangi değerleri nakşediyoruz?
Kur'ân-ı Kerîm, Hz.
Lokmân Aleyhisselâm’ın oğluna verdiği nasihatleri bizlere aktarırken, çocuk
terbiyesinin yalnızca dünyalık gayretlerden ibaret olmadığını açıkça gösterir:
“Yavrucuğum! Allah Teâlâ’ya ortak koşma!
Çünkü şirk, gerçekten büyük bir zulümdür.” (Lokmân, 31/13)
Bu ikazın ardından namaz, iyiliği
emredip kötülükten sakındırmak, sabır, tevazu ve ölçülü davranmak gelir. İmam
Gazâlî Rahmetullahi Aleyh Hazretleri bu ayet-i kerimeyi açıklarken şöyle buyurur:
“Çocuğa ilk öğretilecek şey imandır,
sonra edeptir. Edep olmadan verilen ilim, sahibine vebal olur.”
Yani hayırlı bir evlât yetiştirmek;
yalnızca onu prestijli bir meslek sahibi yapmak değil; iyi bir kul, güzel ahlâklı
bir insan ve sorumluluk sahibi bir fert kılabilmektir.
Cenâb-ı Hak Celle Celâlüh şöyle
buyurmaktadır:
“Ey iman edenler! Kendinizi ve
ailenizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun.” (Tahrîm, 66/6)
Hz. Ömer Radıyallahu Anh da bu
mesuliyeti şöyle ifade eder:
“Çocuğunuza karşı en büyük vazifeniz,
ona güzel edep öğretmenizdir.”
Peygamber Efendimiz Sallallâhu
Aleyhi ve Sellem ise bir hadis-i şeriflerinde:
“Hepiniz çobansınız ve hepiniz
güttüğünüzden sorumlusunuz” buyurarak erkeğin ailesinden, kadının da yuvasından
ve evlâtlarından mesul olduğunu haber vermiştir (Buhârî, Müslim).
Anneler ve babalar
olarak en büyük görevimiz, yavrularımızı dünyaya hazırlarken ahiretlerini
unutmamak; onları sonsuz saadet yoluna ulaştırmak için gayret göstermektir.
Eskiden, Okullar Tatil Olduğunda…
Bey derdi ki:
— Hanım, evlâdımızı Kur’ân kursuna
yazdıralım. Kur’ân-ı Kerîm okumayı, farzı, haramı, namazı öğrensin. Kul hakkını
tanısın, ebedî saadet yolunu bulsun. Ailesine, milletine ve vatanına hayırlı
bir evlât olsun.
Hanım cevap verirdi:
— Haklısın bey, ben de tam bunu
düşünüyordum. Evde biz de pekiştirelim; dinini, diyanetini öğretip İslamî bir
yaşantıyla büyütelim. Ona en güzel dinî kitapları alayım ki arkamızdan bir
Fâtiha okuyanımız bulunsun.
Çünkü o zamanlar anne-babanın
zihninde çocuğun geleceği sadece meslekten, makamdan, paradan veya şöhretten
ibaret değildi. Çocuğun imanı, ahlâkı, namazı, Kur’ân’ı, helâli-haramı, kul
hakkı, anne-babaya hürmeti, arkadaş çevresi, iffeti ve edebi de en az dünyası
kadar düşünülürdü.
Şimdi, Okullar Tatil Olduğunda…
Bey diyor ki:
— Hanım, kız ya manken ya sanatçı
olmak istiyor; oğlan da futbolcu veya sanatçı... Zaten artık başka mesleklerde
para kalmadı.
Hanım cevap veriyor:
— Haklısın bey! Oğlanı futbol
okuluna, kızı bale kursuna yazdıralım. Üniversite eğitiminin yanında
konservatuvar da şart. Hele kız bir manken veya sanatçı olup meşhur olursa…
Bey ekliyor:
— Gelsin paralar, tırmanılsın şöhret
basamakları! Hem kendi geleceğini hem de bizim geleceğimizi garantiye alırız.
Hanım tamamlıyor:
— Harika olur bey! Bak şimdiden
ikisi de en son çıkan şarkıları ne güzel söylüyorlar…
Mesele kesinlikle futbol, sanat,
üniversite veya bir meslek edinmek değildir. Mesele, bütün bunların hayatın tek
gayesi hâline getirilmesidir.
Çocuğa “İyi insan ol!” yerine
“Meşhur ol!”; “Helâl kazan!” yerine “Çok kazan!”; “Allah Teâlâ’nın razı olduğu
bir kul ol!” yerine “Geniş bir çevre edin!”; “İffetli ol!” yerine “Cazibeli
görün!”; “İnsanlara faydalı ol!” yerine “Rakiplerini ez geç!” denilmeye
başlanırsa; o çocuk değerleri değil görüntüyü, ahlâkı değil başarıyı, kanaati
değil tüketimi, hizmeti değil şöhreti merkeze almaya başlar.
Oysa Kur’ân-ı Kerîm insanın değerini
mal ve şöhretle değil, takvayla ölçer:
“Şüphesiz Allah katında sizin en
değerliniz, O’na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır.” (Hucurât, 49/13)
Eskiden, Çocuk Okula, Oyuna Giderken ve
Arkadaş Seçerken…
Anne-baba
tembihlerdi:
— Evlâdım, sakın kimseye uyma,
kimseyle kavga etme; baban kızar, kapımıza kimseyi getirme. Ahirette vereceğin
hesabı düşün; kıyamet günü helâlleşmek çok zordur. Kimseye haksızlık etme,
kimsenin hakkına girme, kimsenin kalbini kırma, kimsenin malına göz dikme,
namusuna dil uzatma, yalan söyleme, emanete ihanet etme. Çünkü Allah Teâlâ seni
görüyor; melekler her amelini ve sözünü kaydediyor.
Kötü alışkanlıklardan korumak için
de denirdi ki:
— Eğer sigara, içki, kumar, uyuşturucu
veya hırsızlığa bulaştığını, kötü kişilerle arkadaşlık ettiğini duyarsak
gerisini sen düşün. Baban da ben de hakkımızı helâl etmeyiz hem dünyanı hem
ahiretini yakarsın. Kötü arkadaş seni de kötü yapar. Her gördüğünü yapma, her çağrılan
yere gitme, herkesle arkadaş olma…
Arkadaş Seçiminde Erkek
Evlâtlara:
— Daima güzel ahlâklı kişilerle dost
ol. Kimseyi hor görme. Erkeksen; sakın kimsenin kızına, hanımına yan bakma;
onlar da senin annen ve bacındır. Birine gönlün ısınırsa araştırır, usulünce
istemeye gideriz.
Arkadaş Seçiminde Kız Evlâtlara:
— Kimseye kötü gözle
bakma, namahremin yanında cilveli hareketler yapma. “Beraber çıkalım!” diyen
kişiden her şey beklenebilir. Namuslu bir kız dünyanın en kıymetli mücevheridir.
Giyimine dikkat et; açık-saçık, transparan giysiler sana yakışmaz. Daima sade,
temiz ve bol giyin. Ağır taşı kimse kolayca yerinden oynatamaz.
"Mümin
erkeklere söyle, gözlerini haramdan sakınsınlar ve iffetlerini korusunlar. Bu,
onlar için daha arındırıcıdır. Şüphesiz Allah, onların yaptıklarından hakkıyla
haberdardır." (Nûr Suresi, 30)
"Mümin kadınlara da söyle,
gözlerini haramdan sakınsınlar ve iffetlerini korusunlar. Dışarıda kalanlardan
(kendiliğinden görünen kısımlardan) başka ziynetlerini göstermesinler.
Başörtülerini yakalarının üzerinden bağlasınlar (göğüslerini örtecek şekilde
salsınlar)." (Nûr Suresi 31)
Peygamber Efendimiz Sallallâhu
Aleyhi ve Sellem:
“Kişi dostunun dini üzeredir.
Öyleyse her biriniz kiminle dostluk ettiğine dikkat etsin” (Ebû Dâvûd, Tirmizî)
buyurmuştur.
Abdullah İbn Abbas Radıyallahu Anhuma
ise şöyle der:
“İyi arkadaş, güzel koku satan
gibidir; yanında dursan dahi esintisinden faydalanırsın.”
Şimdi, Çocuk Büyütürken ve Arkadaş
Seçerken…
— Evlâdım, sakın kimseye ezilme!
Gözünü dört aç, işini becer, biz arkandayız. Eğer birinden dayak yiyip gelirsen
bu eve giremezsin!
Böylece “Haksızlık yapma!” yerine
“Ezilme!”; “Kul hakkından kork!” yerine “Gücünü göster!”; “Adaletli ol!” yerine
“İşini bitir!” öğretilmektedir.
Oysa güçlü olmak başka, zalim olmak
başkadır; hakkını korumak başka, başkasının hakkını çiğnemek başkadır.
Kötü alışkanlıklara karşı yaklaşım
ise şuna dönüştü:
— Oğlum, sigaraya alışma, bırakması
zor olur. İçkiyi paran varsa içersin. Kumar oynarsan ütülme, sen elleri üt!
Eğlence mekânlarında dikkatli ol, kavga çıkarsa çaktırmadan kaç. Zengin
çevreler edin!
Burada artık haramın kendisi değil,
haramdan zarar görmemenin hesabı yapılmaktadır. Sanki mesele haram olması
değil, dozuymuş gibi…
Oysa Müslümanın ölçüsü sadece “Bana
zarar verir mi?” değil, “Allah Teâlâ bundan razı mı?” sorusudur. Rasûlullah
Efendimiz helâl ve haramın açık olduğunu, şüpheli şeylerden sakınmak
gerektiğini ve kalbin sıhhatini bizlere bildirmiştir (Buhârî, Müslim).
Arkadaş ve Eş Seçiminde Erkeklere
Verilen Öğütler:
—
Kız
arkadaşın güzel ve zengin olsun, getir tanışalım!
Arkadaş ve Eş Seçiminde Kızlara Verilen
Öğütler:
—
Erkek
arkadaşın zengin olsun, evli olmamasına dikkat et yeter!
Böylece “Ahlâkı
nasıl?” sorusunun yerini “Ne kadar zengin?”; “Allah Teâlâ’dan korkuyor mu?”
yerine “Ne iş yapıyor?”; “Güvenilir mi?” yerine “Nesi var?”; “İffetli mi?”
yerine “Yakışıklı mı?” soruları almaktadır.
Evlilikte mal ve dış görünüş tamamen
değersiz değildir; ancak bunlar ahlâkın, emanet bilincinin ve dinî
hassasiyetlerin önüne asla geçirilmemelidir.
Eskiden, Ailenin Beyi İşe Giderken ve
Dönerken…
Hanım eşini uğurlarken derdi ki:
— Bey, yaptığın işi dürüstçe ve
kaliteli yap, alın terin aksın… Eve sakın haram kazanç getirme. Biz çocuklarımız
aç dururuz, açıkta kalırız ama Cehennem ateşine dayanamayız. Haram ateştir, hem
dünyamızı zindan eder hem ahiretimizi yakar. Sakın bizi ateşe atma bey!
İşte bu, kazancın miktarından önce
kaynağını sorgulamaktı. Az olsun ama helâl olsun anlayışıydı.
Bey işten üzgün veya eli boş
döndüğünde ise:
— Bey, neden üzgünsün? İşler ters mi
gitti, bir şey kazanamadın mı? Canın sağ olsun, insan bunun için üzülür mü?
Nasipte ne varsa o olur. Demek ki bugün nasibimiz bu kadarmış. Evde her şey
yolunda, seni çok özledik. Rabbim seni başımızdan eksik etmesin; sana bir şey
olsa biz ne yaparız?
O günlerde sofralar mütevazıydı ama
aile fertlerinin birbirinin yüzüne bakacak yüzü, huzuru ve sevgisi vardı.
Şimdilerde ise Uğurlarken Deniyor ki:
— Bey,
çok kazan, kazanabildiğin kadar kazan! Sakın eli boş gelme! Düne
kadar yanımıza
yaklaşamayanlar bizi geçti. Yan komşu son model araba aldı, alt komşu iki daire
birden kapattı, üst komşu eşyaları yeniledi, öteki kızını Avrupa’ya okutmaya
gönderiyor…
Böylece kazanç, ihtiyaca göre değil
başkalarıyla kıyaslanarak ölçülmektedir. Komşunun arabası veya tatili hayat
ölçüsü hâline gelmektedir. Elindekiler çoğaldıkça şükür artacağına, doyumsuzluk
büyümektedir.
Oysa Allah Teâlâ şöyle buyurur:
“Onlar harcadıkları zaman ne israf
ederler ne de cimrilik ederler; ikisi arasında dengeli bir yol tutarlar.” (Furkân,
25/67)
“Şüphesiz israf edenler şeytanların
kardeşleridir.” (İsrâ, 17/27)
İslam’ın ölçüsü helâl
kazanç, kanaat, şükür ve infaktır.
Bey eve eli boş döndüğünde ise
karşılaşacağı muamele:
— Yine mi boş geldin? Bugün de mi iş
bulamadın? Senden zaten ne beklenir ki! Falancanın tırnağı bile olamazsın. O
holding kuracak, sen bir baltaya sap olamadın! Bu akşam sana yemek de yok!
İşte burada sadece para kaybedilmiyor;
insanın onuru, eşin kalbi, çocuğun babaya saygısı ve evin tüm huzuru yok
ediliyor. Oysa hiç bir maddi varlık, aile saadetinden daha değerli değildir.
Eskiden Sonuç ve Şimdi Sonuç
Eskiden imkânlar kısıtlıydı, para
azdı; fakat bereket ve huzur vardı. Bir felaket geldiğinde:
“Allah Teâlâ’dan gelene boynumuz
kıldan incedir. Biz bu dünyaya zevk ve safa sürmeye gelmedik. Mal da emanet,
can da emanet... Veren O, alan O! Rabbim ahirette mahcup etmesin” derlerdi.
Çünkü dünyayı nihai durak değil, bir
imtihan sahnesi olarak görüyorlardı:
“Bilin ki mallarınız
ve çocuklarınız ancak birer imtihandır.”
(Enfâl, 8/28)
Şimdi ise para ve
imkân çok; fakat bereket ve huzur yok. Yürek burkan cinayetler, tacizler, köşe
dönmecilik, haksız kazançlar, dağılan yuvalar, savrulan gençler, derin bir
hüzün ve güvensizlik hâkim…
Bir sıkıntı anında ise hemen:
“Her şey de bizi buluyor, lanet
olsun!” feryatları yükseliyor.
Şüphesiz zor geçinen
aileler de var; ancak bu da Cenâb-ı Hakk’ın bir imtihanıdır.
Bizler durup kendimize bakmak
zorundayız:
Evlâtlarımıza ne öğrettik? Başarıyı
neyle ölçtük? Helâli-haramı, kul hakkını, namazı ve Kur’ân’ı hayatımızın
merkezine taşıdık mı? Onları helâl lokmayla besledik mi?
Hasan-ı Basrî
Hazretleri’ne nispet edilen hikmetli öğütte belirtildiği gibi; çocuğunda hoşa
gitmeyen bir davranış gören kişi önce dönüp kendini sorgulamalıdır.
Çünkü çocuk
söylediklerimizden ziyade nasıl yaşadığımızı kopyalar.
Sen yalan söylersen
yalanı, sen harama dikkat etmezsen haramı hafife almayı, sen namazı ertelersen
ibadeti ikinci plana atmayı öğrenir.
Sen Allah Teâlâ’yı anarsan O’nu
tanımayı, sen helâle titizlenirsen helâlin kıymetini öğrenir.
Peki, Ne Yapmalıyız?
Çocuğumuzu sadece
“geleceğin başarılı bir insanı” olarak değil, “Allah Teâlâ’nın huzuruna çıkacak
bir kul!” olarak yetiştirmeliyiz.
Onlara en iyi eğitimi
aldıralım; bilimi, sanatı, sporu, teknolojiyi ve dünyayı öğretelim. Ancak
bunların üzerine iman, ahlâk, edep, vicdan, helâl-haram şuuru, kul hakkı
hassasiyeti ve Allah Teâlâ sevgisi ile korkusunu da yerleştirelim.
Ahlâkı Öne Çıkarmak
Çocuğa meslekten önce mesuliyet
öğretelim!
“Doktor ol, avukat ol, mühendis ol,
zengin ol, meşhur ol” telkininden önce:
“İyi insan ol, Allah Teâlâ’nın razı
olduğu kul ol, helâl kazan, kimsenin hakkını yeme, anne-babana iyilik et,
komşunu gözet, gücünü zulüm için kullanma, sözünün eri ol, emanete sahip çık,
düştüğünde tövbe et!” demeliyiz.
Çünkü meslek insanın geçimini
sağlar, ahlâk ise kıymetini belirler.
Dünya ile Ahiret DENGESİ
Çocuğumuza dünyayı öğretelim ama
ahireti unutturmayalım!
Teknolojiyi bilsin
ama Rabbini de bilsin. Yabancı diller öğrensin ama Kur’ân-ı Kerim’in mesajını
da kavrasın. Üniversiteler bitirsin ama edep ve ahlâk mektebinden de mezun
olsun. Çok kazansın ama kazancının helâlliğini sorgulasın. Meşhur olsun ama
değerini şöhretle ölçmesin. Zengin olsun ama malın Allah Teâlâ’nın bir emaneti
olduğunu unutmasın.
Nitekim Süfyan-ı Sevrî Rahmetullahi
Aleyh Hazretleri:
“Helâl kazanç için çalışmak, en
büyük ibadetlerdendir” buyurmuştur.
Bugün çocukların odaları daha
konforlu, oyuncakları daha çok, telefonları daha akıllı…
Fakat kendimize soralım:
Kalpleri ne durumda? Ahlâkları, namazları,
Kur’ân’la bağları nasıl? Kul haklarından korkuyorlar mı? Yalnız kaldıklarında
Allah Teâlâ’nın onları gördüğünü hatırlıyorlar mı?
Asıl başarı; çok para kazanmak değil
helâlinden kazanabilmek, çok tanınmak değil Allah Teâlâ katında değerli
olabilmek, çok güçlü olmak değil gücünü adaletle kullanabilmektir.
Peygamber Efendimiz Aleyhisselâm’ın:
“Hepiniz çobansınız!” buyruğunu her
anne-baba evinde yeniden düşünmelidir.
Yarın evlâtlarımız bize:
“Bana kaç ev, kaç araba bıraktın?” diye
değil;
“Bana insan olmayı, Allah Teâlâ’yı
sevmeyi öğrettiniz mi? Beni helâl-haram konusunda uyardınız mı? Beni sadece
dünyaya mı hazırladınız, yoksa ahiretimi de düşündünüz mü?” diye soracak.
Bizler arkamızda nasıl bir miras
bırakıyoruz?
Ev, araba, banka hesabı mı?
Yoksa:
iman, güzel ahlâk, helâl lokma,
salih ameller ve arkamızdan dua edecek hayırlı evlâtlar mı?
Unutmayalım ki en kıymetli miras,
Allah Teâlâ’ya bağlı hayırlı nesillerdir.
Eskiden çocukların geleceği
planlanırken ahiretleri de hesaba katılırdı. Bugün ise dünyadaki geleceğini
garantiye alma telaşıyla ahiretini ihmal etme tehlikesi var.
Öyleyse:
Çocuğumuza dünyayı kazandırırken
ahiretini kaybettirmeyelim. Meslek öğretelim ama mesuliyeti, para kazanmayı
öğretelim ama helâli unutmayalım.
Çünkü evlâtlarımız bizim mülkümüz
değil, Cenâb-ı Hakk’ın bize zimmetlediği emanetleridir. Ve her emanetin bir hesabı
vardır.
Rabbim bizleri
emanetine hakkıyla sahip çıkan; evlâtlarını sadece dünyaya değil ahirete de
hazırlayan; onlara iman, ilim, edep ve güzel bir ahlâk miras bırakan
anne-babalardan eylesin.
Âmin! Allahümme âmin!
Velhamdü lillâhi
Rabbil âlemîn. Yâ Muîn, yâ Mucîb!
Hazırlayan: Fakir
Kardeşiniz, Yaşar Akkaş
Yorumlar
Yorum Gönder