İmam-ı Rabbani Hazretleri’nin Hikmetli Sözleri

İmam-ı Rabbani Hazretleri’nin Hikmetli Sözleri
 
01-  “Şerîatin üç kısmı vardır: İlim, amel ve ihlâs. Bu üçü gerçekleşmeden şerîat tahakkuk etmez. Şerîat ne zaman yaşanırsa, işte o zaman bütün dünyevî ve uhrevî saâdetlerin üzerinde olan Cenâb-ı Hakk’ın rızâsı kazanılmış olur. Âyet-i kerîmede şöyle buyrulur: «…Allâh’ın rızâsı en büyüktür…» (et-Tevbe, 72) Şerîat, bütün dünyevî ve uhrevî saâdetleri temin etmektedir. Şerîatin ötesinde, ihtiyaç duyacağımız başka bir gâye yoktur. Sûfîlerin teksîf olduğu tarîkat ve hakîkat ise, şerîatin hâdimleridir. Bunlar şerîatin üçüncü kısmı olan ihlâsı tamamlarlar. O hâlde bunları elde etmekten maksat, şerîati tamamlamaktır, yoksa şerîatin ötesinde başka bir şey değildir.
 
02-  Seyr u sülûk esnâsında sûfîlere verilen hâller, ilhamlar, mânevî ilim ve mârifetler, asıl maksat değildir. Bilâkis onlar, tarîkat çocuklarının terbiye edildiği vehimler ve hayâllerdir. Bütün bunlardan geçip, sülûk ve cezbe makamlarının nihâyeti olan rızâ makâmına ulaşmak gerekir. Çünkü tarîkat ve hakîkat menzillerini aşmanın gâyesi, rızâ makâmına ulaşmak için lâzım olan ihlâsın tahsilinden başka bir şey değildir.”[1]
 
03-  “Evlâdım! Vakitlerimizi dâimâ Cenâb-ı Hakk’ı zikretmeye harcamalıyız. Alışveriş bile olsa, yüce şerîate uygun olarak yapılan her iş, zikir kabûl edilir. Bu itibarla bütün hâl ve hareketlerimizde şerʼî hükümlere riâyet edelim ki bunların hepsi zikir sayılsın. Zira zikir, gafleti bertaraf etmektir. Ne zaman bütün fiillerimizde İslâmî emir ve nehiylere uyarsak, işte o zaman emir ve nehiylerin sahibinden gâfil kalmamış ve O’nu dâimâ zikretmiş oluruz.”[2]
 
04-  “Îtikad ve amele dâir iki kanat elde ettikten sonra, Hak Teâlâ’nın lûtuf ve inâyetiyle takvâ ehli kişilerin yüce yoluna girmek îcâb eder. Bu yola girmenin gâyesi, îtikad ve amel hususunda bildirilenlere ilâvede bulunmak veya onların hâricinde yeni bir şeye ulaşmak değildir. Zira böyle bir şey, ayak kaymalarına götüren, asıl maksattan uzak beklentilerdendir. Tasavvufa girmekten maksat, îtikādın şek ve şüphe ile sarsılmaması için, yakîn ve itmi’nân kazanmaktır…
 
05-  Cenâb-ı Hak şöyle buyurur: «…Âgâh olun, kalpler ancak Allâh’ı zikretmekle tatmin olur!» (er-Raʻd, 28)
 
06-  Tasavvufa girmenin bir diğer maksadı da, sâlih amelleri rahat ve kolay bir şekilde yapabilmek ve nefs-i emmâreden kaynaklanan tembellik, inat ve zıtlaşmayı yok etmektir.”[3]
 
07-  “Zâhirimizi şerʼî ölçülere uygun şekilde tezyîn ettikten sonra, amellerimize gaflet bulaşmaması için, bâtınımıza yönelmeliyiz. Zira bâtın desteği olmadan zâhirimizi şerʼî hükümlere uygun hâle getirmek, çok çetin bir iştir.
 
08-  Âlimlerin vazifesi fetvâ vermektir. Ehlullâhʼın işi ise ameldir. Bâtına ehemmiyet vermek, zâhire de ehemmiyet vermeyi îcâb ettirir. Bâtınla meşgul olurken zâhiri ihmâl eden kimse zındıktır. Onun elde ettiği bâtınî hâllerin hepsi istidraçtır. Bâtınî hâllerimizin sıhhatini gösteren en iyi ölçü, zâhirimizin şerʼî esaslara göre tanzim edilmesidir. İstikâmet yolu işte budur.”[4]
 
09-  “Dostlarıma dâimâ söylediğim ve ömrümün sonuna kadar da söyleyeceğim nasihat; Ehl-i Sünnet ve’l-Cemâat’e âit kelâm kitaplarındaki bilgiler istikâmetinde inancını düzelttikten ve farz, vâcib, sünnet, mendub, helâl, haram, mekruh ve şüpheli şeklindeki fıkhî hükümlerden yapılması gerekenleri yapıp terk edilmesi gerekenlerden kaçındıktan sonra, kalbi Hak Teâlâ’nın dışındaki şeylerle meşgul olmaktan kurtarmaktır…”[5]
 
010-      “Ucub (yani kendini ve amelini beğenme), sâlih amelleri, ateşin odunu yaktığı gibi yakar bitirir. Ucub, kişinin yaptığı amelin gözüne güzel görünmesinden doğar. Bundan kurtulabilmek için, gizli kabahat ve kusurlarımızı gözümüzün önüne getirmemiz ve güzel amellerimizi eksik görmemiz îcâb eder. Hattâ kişinin, yaptığı amel ve iyiliklerin duyulmasından utanması lâzımdır…”[6]
 
011-      “Allah Teâlâ’nın gazabını teskin hususunda «لَآ اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ» sözünden daha faydalı bir şey yoktur. Bu söz, Cehennemʼe girmeye sebep olan gazabı teskin ediyorsa, başka gazapları daha çabuk teskin eder. Zira diğer gazaplar, Cehennem azâbını doğuran gazaptan çok daha hafiftir. Nasıl teskin etmesin ki, kul bu sözü tekrarlayarak mâsivâdan yüz çevirmiş, onları reddetmiş ve kalbinin kıblesi Cenâb-ı Hak olmuştur. Zâten gazabın sebebi de, kulun müptelâ olduğu farklı farklı yönelişlerdi. Kelime-i tevhîd ile bunlar yok olduğuna göre, gazap da sükûnete erecektir…
 
012-      Kelime-i tevhîdin fazîleti karşısında, şu dünyanın tamamı bile bir kıymet ifâde etmez! Keşke büyük bir okyanusa nisbetle bir damla hükmünde olabilseydi! (O kadar bile değildir.) Ancak bu kelime-i tayyibenin kıymet ve azameti, onu söyleyenin mânevî derecesi nisbetindedir. Söyleyenin derecesi ne kadar yüksek olursa bu kelimenin azameti de o kadar artmaktadır.”[7]
 
013-      “Fırsat (yani dünya hayatı) çok azdır. O hâlde bu fırsatı, işlerin en mühimine sarf etmek zarurîdir. Bu da, kalbi dâimâ Allah ile olan sâlih insanların sohbetinde bulunmaktır. Ne olursa olsun hiçbir şeyi sohbete denk tutma! Görmüyor musun, sahâbe-i kirâm, Resûlullah (s.a.s.) Efendimiz ile sohbetleri sâyesinde, peygamberler dışındaki herkesten üstün oldular.”[8]
 
014-      “En güzel amel işleme zamanı, şüphesiz ki gençlik devridir. Akıllı kişi, hayatının bu dönemini zâyî etmeyip fırsatı değerlendirir. Çünkü insanın ihtiyarlık çağına ulaşacağı kesin değildir. Ulaşsa bile acziyetin ve ihtiyarlığın pençesine düştüğünde, amel-i sâlihleri lâyıkıyla yerine getirmesi çok zordur. Ama gençlikte cemʼiyyet hâli (yani kalbi Allâh’a verebilmek) daha kolay elde edilir… Zaman, fırsatları değerlendirme zamanıdır, güç ve iktidar devridir. O hâlde bugünün işini yarına bırakmanın ve «sonra yaparım» düşüncesine kapılmanın, ne mâzereti olabilir ki? Hangi özür bu ihmâli meşrûlaştırabilir?”[9]
 
015-      “Zekât verilmesi gereken mal ve hayvanların zekâtını hakkıyla vermeli ve bu vesîleyle dünya sevgisini gönlümüzden çıkarmalıyız. Leziz yiyecekler ve güzel elbiseler hususunda nefsin hazzını ön plânda tutmamalıyız. Bunun yerine yiyecek ve içeceklerde ibâdetlere güç kazanmaktan başka bir niyet taşımamalıyız. Güzel elbiseler giyerken de; «Her mescide gidişinizde güzel elbiselerinizi giyiniz!» (el-A‘râf, 31) âyetinde emrolunan süslenmeye niyet etmeli, insanlara gösteriş yapmak gibi bir gâyemiz olmamalıdır. Zira dînimiz bu davranışı yasaklamıştır. Eğer hakîkî mânâda böyle bir niyete sahip olamıyorsak kendimizi buna zorlamalı ve bu niyetin hakîkatine ulaşabilmek için devamlı Allâh’a duâ etmeliyiz.”[10]
 
016-      “Oturup kalkmamızda; kısacası bütün davranışlarımızda Cenâb-ı Hakk’ın rızâsını kazanmayı hedeflemeli ve şerîate uygun hareket etmeliyiz. Her hâlimizde şerîat bize fiilî kıstas olmalıdır. İçimiz de dışımız da Hak Teâlâ ile birlikte olmalıdır. Meselâ, baştan aşağı gaflet hâli olan uykuya dalmak istediğimizde, yarınki ibâdetlerimizi daha güzel ve zinde olarak yapabilmek için istirahat etme niyetini taşımalıyız. Bu maksatla yatıldığında uyku da baştan sona ibâdet olur. Nitekim «âlimlerin uykusunun ibâdet olduğu»[11] rivâyet edilmiştir.”[12]
 
017-      “Şunu iyi biliniz ki kalp, Cenâb-ı Hakk’ın komşusudur. O’nun mukaddes zâtına kalpten daha yakın bir şey yoktur. O hâlde, ister mü’min olsun ister âsî, kalbe eziyet etmekten sakınınız! Çünkü komşu âsî de olsa himâye edilir. Aman bundan uzak durun! Zira küfürden sonra, kalbe eziyet etmek kadar Allah Teâlâ’nın incinmesine sebep olan başka bir günah yoktur. Zira kalp, Cenâb-ı Hakk’a yaklaşabilen varlıkların en yakınıdır.”[13]
 
018-      “Müstehabların yerine getirilmesi hususunda gevşeklik gösterilmemelidir. Zira müstehablar Cenâb-ı Hakk’ın sevdiği ve râzı olduğu şeylerdir. Kişi, yeryüzünün bir köşesinde Hak Teâlâ’nın sevdiği ve râzı olduğu bir ameli bilir ve onu yapma imkânı bulursa bunu ganimet bilmelidir. Bu durum, birkaç kırık saksı parçası ile değerli taşları satın alan kişinin hâline benzer.”[14]
 
019-      “İnsanın yaratılış gâyesi, kulluk vazifelerini yerine getirmektir. Kime yolun başında veya ortasında aşk ve muhabbet bahşedilirse, bundan maksat Hak Teâlâ’nın dışındakilerden alâkayı kesmesini sağlamaktır. Yoksa aşk ve muhabbetin kendisi asıl maksat değildir. Bilâkis bunlar, kulluk makâmını elde etmek için birer vâsıtadır. Sâlik, mâsivânın esâret ve kulluğundan tamamen kurtulduğu takdirde ancak Allah Teâlâ’nın kulu olabilir. Velâyet mertebelerinin en üstünü de ubûdiyet (kulluk) mertebesidir. Velâyet mertebeleri içerisinde bundan daha üstün bir makam yoktur.”[15]
 
020-      “Bu zamanda yapılacak en kârlı, en faydalı iş; insanların ebedî saadetine vesile olmak, onları sonsuz felâketten kurtarmaya çalışmaktır.”
(İmam-ı Rabbani Kuddise Sirrûh – Mektubat-ı Rabbani)
021-      “…Evlâdım! Şu kıymetsiz dünyanın tarâvetine (nefse hoş gelen lezzetlerine) aldanmaktan, onun çirkin ve faydasız süslerine kapılmaktan sakın. Zira bu dünyanın, güvenilecek, itibar edilecek bir tarafı yoktur. Hem bu dünya, karar kılınacak, ebedî kalınacak bir yer de değildir. Bu söylediğim nasihatlerim, bugün anlaşılmasa da yarın âhirette elbette anlaşılacak fakat o zaman da fayda vermeyecektir.
Beyt:
Onun kulağı, benim ağlayıp sızlamama sağır olmuş.
Bu sebeple benim nasihatimi ve ağlamamı işitmeye razı olmaz.
Senin yapman lâzım gelen husûslar şunlardır:
Devamlı zikr-i kalbî ile meşgul olmaya istekli ve gayretli olmalısın. Bunu yaparken, zikr-i kalbînin Allâhü Teâlâ’nın en büyük nimetlerinden olduğuna itikad etmelisin. Beş vakit namazı, gevşeklik ve tembellik göstermeden, cemâatle edâ etmelisin. Malının zekâtını, onun ehli olan ihtiyaç sahiplerine canıgönülden, isteyerek vermelisin. Haramlardan ve şüpheli şeylerden sakınmalısın. Mahlûkata karşı şefkatli olmalısın. İşte ebedî kurtuluş yolu budur. Vesselâm.” (Mektûbât-ı İmâm-ı Rabbânî, Fazilet Neşriyat, c. 1, m. 189)
Aslî Vazifeleri İhmal Etmemelidir
022-      Ebu’l-Ferec el-Bağdâdî (rah.) dedi ki: İnsanların birçoğunda şunları gördüm:
Üzerlerine pislik sıçramasından sakınıyorlar, fakat (manevî necâset olan) gıybetten çekinmiyorlar.
Çokça sadaka veriyorlar, fakat işlerinde haram muameleden sakınmıyorlar.
023-      Geceleri teheccüd kılıyorlar, fakat farz namazlarını vaktinde kılmayıp tehir ediyorlar.
Bunlar gibi daha birçok şeyde gayret edip de asıl olan şeyleri zâyi ediyorlar. Bunun sebebini araştırdım ve iki şeyden dolayı olduğunu anladım:
Birincisi: Bu hâl artık onlarda âdet hâline gelmiştir.
İkincisi: Arzu ettikleri şeyi elde etmek husûsunda nefislerine mağlup olmalarıdır. Zira nefis, galip geldiği zaman, kişinin artık hakikatlere karşı kulakları sağır, gözleri kör olur!
 
Dipnotlar:
 
[1] İmâm-ı Rabbânî, Mektûbât, I, 206, no: 36. [2] İmâm-ı Rabbânî, Mektûbât, II, 540, no: 25. [3] İmâm-ı Rabbânî, Mektûbât, II, 174, no: 266. [4] İmâm-ı Rabbânî, a.g.e, III, 87-88, no: 87. [5] İmâm-ı Rabbânî, Mektûbât, II, 235, no: 278. [6] Kişmî, Berekât, s. 217. [7] İmâm-ı Rabbânî, Mektûbât, II, 591-594, no: 37. [8] İmâm-ı Rabbânî, a.g.e, I, 428, no: 120. [9] İmâm-ı Rabbânî, a.g.e, I, 307, no: 73. [10] İmâm-ı Rabbânî, a.g.e, I, 298, no: 70. [11] Bkz. Deylemî, el-Firdevs, nr. 6731. [12] İmâm-ı Rabbânî, Mektûbât, III, 224, no: 17 [13] İmâm-ı Rabbânî, Mektûbât, III, 326, no: 45. [14] İmâm-ı Rabbânî, a.g.e, II, 172, no: 266. [15] İmâm-ı Rabbânî, a.g.e, I, 180, no: 30.
 
Kaynak: İslam ve İhsan