Bir Baba, Çocuğunun Özgüvenini Nasıl İnşa Eder?

Bir Baba, Çocuğunun Özgüvenini Nasıl İnşa Eder?
 
Güçlü Bir Karakterin Temeli: Sevgi, Güven ve Güzel Terbiye
 
Her anne ve baba evladının başarılı, mutlu ve güçlü bir karakter sahibi olmasını ister. Ancak gerçek özgüven; çocuğu sürekli övmekle değil, ona güven vermekle, değerli olduğunu hissettirmekle ve sağlam bir kişilik kazandırmakla oluşur.
 
İslâm'a göre çocuk; anne ve babanın malı değil, Allah Teâlâ'nın onlara emanet ettiği kıymetli bir can ve büyük bir sorumluluktur. Bu emaneti korumak yalnızca onu doyurup giydirmekle değil; imanını, ahlâkını, şahsiyetini ve özgüvenini inşa etmekle mümkündür.
 
Cenâb-ı Hak şöyle buyurur:
"Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun." (Tahrîm Sûresi, 66/6)
 
Bu âyet, anne ve babanın en büyük vazifesinin evladını yalnız dünya hayatına değil, ahiret hayatına da hazırlamak olduğunu göstermektedir.
 
Rasûlullah Sallallahü Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur:
 
"Hepiniz çobansınız ve hepiniz emriniz altındakilerden sorumlusunuz."
(Buhârî, Cum'a, 11; Müslim, İmâre, 20)
 
Demek ki babalık sadece nafaka temin etmek değil; güven veren, yön gösteren ve güzel örnek olan bir rehberlik vazifesidir.
 
Özgüven Nasıl İnşa Edilir?
 
1. Çabasını Takdir Eder
Sadece başarısını veya notlarını değil; gayretini, emeğini ve güzel ahlâkını da takdir eder.
 
Çocuk şunu hisseder:
"Ben sadece başarılı olduğum için değil, olduğum kişi için de değerliyim."
 
Allah Teâlâ buyurur:
"İnsan için ancak çalıştığının karşılığı vardır." (Necm, 53/39)
 
İslâm, sonucu değil önce gayreti kıymetli görür.
 
2. Hata Yaptığında Onu Ezmez
Hiçbir çocuk hata yapmadan öğrenemez.
Baba; utandırmaz, alay etmez, başkalarının yanında küçük düşürmez. Hatasını düzeltmesine yardımcı olur.
 
Rasûlullah Sallallahü Aleyhi ve Sellem insanların kusurlarını yüzlerine vurmaz, onları incitmeden eğitirdi.
 
Hz. Âişe (radıyallahu anhâ) şöyle anlatır:
"Rasûlullah Sallallahü Aleyhi ve Sellem kötü bir davranış gördüğünde, 'Bazı kimselere ne oluyor ki böyle yapıyorlar?' buyururdu." (Buhârî, Menâkıb, 25)
Yanlışı düzeltir; kişiyi incitmezdi.
 
3. Önce Dinler
Çocuk konuşurken hemen nasihat etmeye başlamaz. Önce anlamaya çalışır.
Dinlenildiğini hisseden çocuk, kendisini değerli hisseder.
 
Lokman Aleyhisselâm da oğluna emir verir gibi değil, sevgiyle hitap eder:
"Yavrucuğum..." (Lokman, 31/13)
 
Kur'ân'da geçen bu hitap, babalığın şefkat dilini göstermektedir.
 
4. Ona Güvendiğini Hissettirir
Sürekli:
"Yapamazsın." "Düşürürsün." "Sen beceremezsin." diyen bir baba, çocuğun cesaretini kırar.
 
Bunun yerine şöyle der:
"Deneyebilirsin." "Ben sana güveniyorum."
"Olmazsa birlikte yeniden deneriz." Çocuk, güvenildikçe cesaret kazanır.
 
5. Korkularını Küçümsemez
Çocuğun korkusu büyüklerin gözünde küçük olabilir.
Fakat onun dünyasında gerçektir.
Onu küçümsemek yerine yanında olduğunu hissettirir.
Çünkü güven duygusu, özgüvenin temelidir.
 
6. Başkalarıyla Kıyaslamaz
Her çocuk farklı bir kabiliyetle yaratılmıştır.
Allah Teâlâ buyurur:
"Sizi dereceler hâlinde yarattık." (En'âm, 6/165)
 
Bir çocuğu sürekli kardeşiyle veya arkadaşlarıyla kıyaslamak; kıskançlık, öfke,
Değersizlik duygularını artırır.
 
İmam Gazâlî (rahimehullah) şöyle der:
"Her çocuk, yaratılış itibarıyla tertemiz bir cevherdir. Ona hangi istikamette eğitim verilirse o yolda yetişir."
 
7. Sevgisini Başarıya Bağlamaz
Çocuk şunu bilmelidir:
Başardığında da... Başaramadığında da... Babası onu sevmektedir. Koşullu sevgi değil; şefkatli sevgi karakter oluşturur.
 
Rasûlullah Sallallahü Aleyhi ve Sellem torunlarını sık sık öperdi.
Bir bedevî:
"Ben çocuklarımı hiç öpmem." deyince Efendimiz Sallallahü Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu:
"Merhamet etmeyene merhamet edilmez." (Buhârî, Edeb, 18; Müslim, Fezâil, 65)
 
8. Özür Dilemeyi Bilir
Baba hata yapınca:
"Ben babayım." deyip geçmez.
Yanlış yaptığında: "Evladım, hata ettim." diyebilmelidir.
Bu, babanın değerini düşürmez. Bilakis çocuğa tevazuyu öğretir.
 
Hz. Ömer (radıyallahu anh) şöyle demiştir:
"Hesaba çekilmeden önce kendinizi hesaba çekiniz."
 
9. Güvenilir Bir Baba Olur
Verdiği sözü tutar.
Tutamayacağı sözü vermez.
Çünkü güven, özgüvenin temelidir.
 
Kur'ân-ı Kerîm buyurur:
"Verdiğiniz sözü yerine getirin. Çünkü verilen söz sorumluluk doğurur." (İsrâ, 17/34)
 
10. Davranışı Eleştirir, Kişiliği Değil
"Sen tembelsin." Yerine "Bu davranış doğru değildi." der.
Çünkü davranış değişebilir; kişiliğe yapılan saldırılar ise kalıcı yaralar bırakabilir.
 
11. Sorumluluk Verir
Her işi onun yerine yapmaz. Yaşına uygun görevler verir. Başardıkça kendine güveni artar.
 
Rasûlullah Sallallahü Aleyhi ve Sellem genç sahâbîlere yaşlarına göre önemli vazifeler vermiştir.
Henüz genç yaşta olan Usâme bin Zeyd büyük bir ordunun kumandanı olarak görevlendirilmiştir.
Bu, gençlere güvenmenin en güzel örneklerinden biridir.
 
12. Dua Eder
Baba sadece çocuğunun meslek sahibi olmasını istemez.
Asıl duası; imanı, ahlâkı, iffeti, salih amelleri, istikameti için olur.
 
Kur'ân-ı Kerîm'de salih kulların duası şöyledir:
"Rabbimiz! Bize eşlerimizden ve nesillerimizden göz aydınlığı olacak kimseler ihsan eyle ve bizi takvâ sahiplerine önder kıl." (Furkân, 25/74)
 
13. Güzel Örnek Olur
Çocuklar en çok duyduklarını değil, gördüklerini öğrenirler.
Baba; namaza önem veriyorsa, doğru konuşuyorsa, emanete riayet ediyorsa, öfkesini kontrol ediyorsa, çocuk bunları farkında olmadan öğrenir.
 
Rasûlullah Sallallahü Aleyhi ve Sellem buyurmuştur:
"Ben güzel ahlâkı tamamlamak için gönderildim." (Muvatta', Hüsnü'l-Hulk, 8)
En etkili eğitim, örnek olarak verilen eğitimdir.
 
Abdullah b. Mes'ûd (radıyallahu anh) şöyle demiştir:
"İnsanları sözlerinizle değil, hâlinizle davet edin."
 
14. Evinde Sevgi ve Huzur İklimi Oluşturur
Çocuğun yetiştiği ev, onun ilk mektebidir.
Evde; bağırma, hakaret, şiddet, aşağılama varsa; çocuk korkuyla büyür.
Sevgi, saygı, dua, Kur'ân, tebessüm varsa; çocuk güvenle büyür.
 
Sonuç
Bir baba çocuğuna bırakacağı en büyük mirası; ev, araba, servet, makam değil;
sağlam bir iman, güzel bir ahlâk, güçlü bir karakter ve sarsılmaz bir özgüvendir.
 
Özgüven; çocuğu sürekli övmekle değil, ona güven vermekle, değerli olduğunu hissettirmekle, hata yaptığında elinden tutmakla ve güzel örnek olmakla inşa edilir. Sevildiğini bilen, dinlenen, sorumluluk verilen ve duası alınan bir çocuk; hem kendine güvenen hem de Rabbine güvenen bir şahsiyet olarak yetişir.
 
Nitekim Rasûlullah Sallallahü Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur:
"Hiçbir baba, çocuğuna güzel terbiyeden daha değerli bir hediye veremez." (Tirmizî, Birr, 33)
 
İşte gerçek babalık; yalnızca evladın bedenini büyütmek değil, kalbini, imanını ve şahsiyetini de inşa edebilmektir.
 
Dua
Allah Teâlâ bizlere; evlatlarına merhametle yaklaşan, onlara güven veren, güzel örnek olan, adaletle davranan ve dualarıyla onları destekleyen anne ve babalardan olmayı nasip eylesin. Evlatlarımızı göz aydınlığımız, dinimize ve insanlığa faydalı salih kullar eylesin. Kalplerine iman, ahlâk, hikmet ve güzel karakter ihsan buyursun.
 
Âmin.
 
Hazırlayan:
Fakir Kardeşiniz
Yaşar Akkaş